Hepimizin haylaz çocukluk anıları arasında tırmandığımız bir komşu duvarı, meyvelerini çaldığımız bir ağaç vardır. Peki, neden kazık kadar adamlar sıcacık evinden, sevdiklerinin yanından kalkıp, binlerce metre yükseklikte, havası az soğuğu çok bir kara parçasına tırmanır?
1993 yılında ıslanınca külçeye dönen kot pantolonumla gittiğim yürüyüşün, kar suyundan kahvenin dayanılmaz keyfine varacağım dağcılık kariyerimin ilk faaliyeti olacağını bilemezdim. Özellikle kış tırmanışlarının hayatımdaki etkisini gördükçe, o dağlarda herkesin kendine bir şeyler bulduğunu fark ettim. Everest’e ilk çıkan Sir Edmund Hillary’nın cevabını daha sonra anlayacaktım. “Çünkü o orada”…
Dağcılık için “risk alma sporu” demek yanlış olmaz. Fiziksel ve duygusal limitlerinin bilincinde olmayan birisinin nerede durması gerektiğini bilmesi mümkün değil. Dağcılık diğer sporlara benzemez, bedelini fazlasıyla ödetir. Kondisyonu veya fiziksel kapasitesiniz üst düzeyde olması sizi hiçbir zaman mükemmel bir dağcı yapmaz. Meteorolojiyi bilmeli, havayı doğru okumalısınız ve doğru kararı, zamanında verebilmelisiniz. Temel kampçılık teoriniz zayıfsa, yanlış kuracağınız çadır sizi ve ekibinizi çok zor durumda bırakabilir.
Sadece teknik teorilerin değil, fiziksel sınırların da üst düzeyde olması gereken teknik zorluğa sahip tırmanışlar da, dağcılığın bir parçası. Kaya ve buz tırmanışı yaparken elinizdeki ekipmanın nerede ve nasıl kullanılacağını yeteri kadar bilmiyorsanız “fazla risk” alıyorsunuz demektir. Dağcılık sporu ile genel olarak söylenecek en önemli olgu, daha teknik tırmanışlar yapabilmek için hem teorik bilginizin, hem fiziksel hazırlığınızın yerinde olması gerekir.
Sadece bu hazırlığın yetmediği durumlar da vardır. Eğer sınırlarınızı zorlayacak bir tırmanışa gidecekseniz, psikolojik olarak ta o faaliyete hazırlıklı olmalısınız. Sevgilisinden ayrılmış bir halde gitmek tüm tırmanışı riske atabilir. Kafası hala geçmişte yaşadıklarında olan birisinden yeteri kadar konsantre olmasını ve doğru kararlar almasını beklemek iyimserlik olacaktır. Ciddi tırmanışlara giden bayan dağcıların regl periyodu bile, her açıdan, son derece önemlidir.
Kaya veya buzul tırmanışı ne kadar başlı başına branşlar olsa da, her biri dağcılığın alt kollarından birisidir. Dağcı olduğunu iddia eden bir sporcu; temel kampçılık bilgileri, meteoroloji, ilk yardım, temel survival, ip tırmanış teknikleri ve düğümleri gibi teori ile pratik bilgileri mutlaka biliyor olmalıdır. Aynı zamanda bir dağcı, tüm bu bilgileri ışığında, kriz anında eldeki verileri doğru şekilde analiz etmeli ve doğru kararı verebilmeli.
Dağcılığa başladığım yıllarda, üniversitemin fotoğraf bölümü öğrencisi olan bir dağcı arkadaşımızın Kaçkar’larda gerçekleştirdiği bir kış tırmanışında hayatını kaybetmesine şahit oldum. Partneri Haydar ile birlikte yemekleri bitmesine rağmen, çalıştığı dergiye zirve fotoğrafı verebilmek için dönmek yerine tırmanışa devam etmeye karar vermeleri, Aydın’ın sonunu hazırlamıştı. Oysa, faaliyet bittiği zaman çantanızda 2 öğün yiyecek kalmışsa, doğru hesaplamışsınız demektir. Hava her zaman bozabilir, sağlık sorunu çıkabilir ve tırmanışınız tahmininizden daha uzun sürebilir. Bu riski de en baştan hesaplamanız gerekir.
Dağcılık birçok alt dala ayrılır. Az önce bahsettiğimiz kaya tırmanışı, birkaç gün süren duvar tırmanışları, 7000 mt üstüne yapılan yüksek irtifa tırmanışları, alpin stil faaliyetlerin hepsini tek bir yazıda açıklamak sıkıcı olurdu. İlerleyen yazılarda, yüksek dağların sizi çeken havasını detaylı şekilde solumaya başlayacağız.
Tolga SANSAL
info@tolgasansal.com